عبدالله اوجالان:

وی این حزب را در پاییز ۱۹۷۸ در روستای فیسِ شهرستان لیجه در استان دیار بکر تاسیس کرد .این سازمان به مبارزه مسلحانه و تروریستی با دولت ترکیه می‌پردازد . دولت ترکیه مدعی است سی هزار نفر در جریان درگیری نیروهای این حذب با ارتش ترکیه کشته شده‌اند.این حزب در واکنش به تحولات جهانی در سال ۲۰۰۲ هشتمین کنگره خود را برگزار کرد و ضمن اعلام انحلال حزب کارگران کردستان ترکیه ، «کنگرۀ آزادی و دمکراسی کردستان» را تاسیس کرد و اوجالان را همچنان بعنوان رهبر معرفی کرد.^[۱]

زندگی

عبدالله اوجالان در عُمَرلی، یکی از روستاهای ناحیه هالفَتی در استان اورفه ترکیه به دنیا آمد. پس از اتمام دبیرستان و ترک روستا به تحصیل در رشته علوم سیاسی در دانشگاه آنکارا پرداخت.
وی پس از پایان دانشگاه به عنوان کارمند در دیاربکر واقع در جنوب شرقی ترکیه مشغول به کار شد. اوجالان هم اکنون در زندانی در جزیره امرالی در نزدیکی استانبول دوران محکومیت حبس ابد خود را میگذراند.

دستگیری

اوجالان ۲۶ اسفند ۱۳۷۷ دستگیر شد. خبری دستگیری وی را بلند اجویت نخست وزیر وقت ترکیه اعلام کرد. وی گفت که جزئیات دستگیری وی هیچگاه افشا نخواهد شد. به گفته او اوجالان در عملیاتیکه توسط سازمان اطلاعات ارتش ترکیه و سازمان اطلاعات ترکیه (میت) طی ده روز انجام دادند انجام شد. وی محل دستگیری اوجالان را اعلام نکرد. درباره جزئیات دستگیری وی و همکاری کشور‌های مختلف در آن مطالب مختلفی در رسانه‌ها منتشر گردید.

دولت ترکیه با استقرار نیروهای نظامی خود در مرز سوریه این کشور را تهدید به حمله نظامی در صورت عدم اخراج اوجالان از آن کشور کرد. اوجالان در پی این تهدید سوریه را به مقصد روسیه ترک کرد. وی در ماههای بعد به برخی کشورهای دیگر از جمله ایتالیا و یونان رفت و در محل اقامت سفیر یونان (یونان بر سر اختلاف ارضی و اختلاف ترک‌ها و یونانی‌ها در قبرس دارای روابطی وخیمی در نیم قرن اخیر بوده‌اند) مستقر شد. اوجالان سفارت یونان را به همراه وکلان خود و چند مقام کنیایی به قصد فرودگاه نایروبی جهت سفر به یک کشور آفریقایی دیگر ترک می‌کند اما اتومبیل وی در مسیر ناپدید می‌شود. یک روز بعد اجویت نخست وزیر ترکیه خبر دستگیری و انتقال وی به ترکیه را منتشر ساخت و تلوزیون ترکیه تصاویری از وی با دست و پای بسته در کنار دو نیروی امنیتی دیگر نشان داد.

دولت یونان هر گونه همکاری با دولت ترکیه برای دستگیری وی را تکذیب کرد در بیانیه سفارت یونان در واشنگتن آمده بود که وی اجازه یافت در سفارت آنکشور در نایروبی بماند تا راه حلی برای مشکل وی بر اساس استاندارهای اتحادیه اروپا یافت شود. یا این حال افکار عمومی و مطبوعات یونان به شدت بر علیه پانگراس وزیر خارجه ، بر انگیخته شده و انتقادات تندی علیه وی ابراز شد. کرد‌ها نیز سفارت خانه‌های یونان را مورد حمله قرار دادند.وکیل اوجالان نیز گفت بود مقامات یونانی موکلش را فریب داده‌اند.^[۲]

واکنش کشورها

بسیاری از رهبران کشور‌های اروپایی از دولت ترکیه خواستند که وی را عادلانه محاکمه کرده و از اعدام او خودداری کند.ایگور ایوانف وزیر امور خارجه روسیه خواستار محاکمه عادلانه وی همراه با حضور ناظران بین المللی شد.دولت هلند نیز خواستار محاکمه وی بر اساس معیارهایی اروپایی شد.بازرسی ویژه سازمان ملل در امور شکنجه نیز خواستار آن شد تا دولت ترکیه به ناظران اجازه بازدید از نحوه رفتار با وی را بدهد.گرهارد شرودر صدر اعظم آلمان نیز خواستار محاکمه وی در دادگاه مستقل و عادلانه شد.دولت اسپانیا نیز نسبت به اعدام وی هشدار داد با این حال دولت ترکیه مانع از ورود وکلای آلمانی وی به ترکیه شد.

واکنش کردها

در پی انتشار خبر دستگیری وی، کردهای هوادار اوجالان به سفارت خانه‌های کشور‌های یونان ، کنیا ، اسرائیل و ترکیه حمله کرده و سفارت خانه این کشور‌ها را در اغلب کشورهای اروپایی تصرف کردند و برخی دیپلماتها را گروگان گرفتند. حزب کارگران از هوادارن خود خواست که به اشغال سفارتخانه‌ها خاتمه دهند. کنیا ، یونان و اسرائیل سفارتخانه‌های خود را در برخی کشورها تعطیل کردند.

اعتراضات ، تظاهرات‌ها و گروگانگیری تا چند روز در ترکیه ، ارمنستان ، لبنان ، و اغلب کشورهای اروپایی دنبال شد که در جریان آن چند نفر کشته و صدها نفر زخمی شدند. در داخل ترکیه مردم از دستگیری وی ابراز شادمانی کردند ، گرچه همزمان کرد‌ها در چند شهر تظاهرات کردند. شایعه همکاری سازمان اطلاعات اسرائیل موساد در دستگیری وی منجر شد تا سفارتخانه‌های اسرائیل نیز مورد حمله قرار گیرد و در جریان آن ۳ نفر کشته شوند. ^[۳]

همکاری آمریکا

همکاری آمریکا در جریان بازداشت اوجالان توسط برخی مقامات اطلاعاتی آن کشور مطرح شد. به گفته آنان سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا ( سیا) و سازمان اطلاعات ملی آمریکا (ان اس ای) شاخه‌ای وزارت دفاع آن کشور که متخصص در استراق سمع الکترونیکی است ، از سه ماه قبل که اوجالان سوریه را ترک کرده بود ، همواره وی را زیر نظر داشته‌است.
دولت آمریکا نهایتا پس از استقرار اوجالان در سفارت یونان در نایروبی ابتدا از دولت یونان درخواست می‌کند که وی را به ترکیه تحویل دهد و پس از امتناع ترکیه اطلاعات مروبط به محل اقامت اوجالان را در اختیار دولت ترکیه قرار می‌دهد.
سخنگوی وزارت امور خارجه در یرابر سوالات مربوط به دست داشتن آمریکا در عملیات دستگیری اوجالان آنرا تکذیب کرد.
بسیاری از رسانه معتقد بودند که دستگیری اوجالان عملیت مشترکا توسط ماموران ترکیه و آمریکا انجام شده‌است.^[۴]

همکاری اسرائیل

شایعه همکاری اطلاعاتی موساد در این پروژه پس از دستگیری وی مطرح شد و منجر به حمله گسترده کردها به سفارتخانه‌های اسرائیل در اروپا شد.رسانه‌های برخی کشور‌ها نظیر ایران به شدت بر روی آن مانور دادند.

اما یک دهه بعد گوردون توماس ، از عناصر اطلاعاتي سيا كه رابطه نزديكي با موساد دارد در کتاب خود مدعی شد که اساسا دستگیری اوجالان نه توسط نیروهای امنیتی آمریکا و ترکیه ، بلکه مستقلا توسط سازمان موساد اجرا شد و آنان پس ار ربودن وی او را به ترکیه تحویل دادند. اسرائیل پیش از آن نیز چند مورد عملیات ربودن افراد را اجرا کرده بود.^[۵] عبدالله اوجالان نیز در سال ۱۳۸۷ مدعی شد که وی در عملیات مشترک سازمانهای اطلاعاتی آمریکا ، اسرائیل و ترکیه ربوده و به زندان ایمرالی منتقل شد.^[۶]

واکنش‌ها در ایران

دولت ایران که خود شاهد درگیری در مناطق کرد نشین است ، تلاش کرد که موضع خاصی در برابر دستگیر ی وی نداشته باشد. در عین حال در مناطق کرد نشین ایران نیز اعتراضات و درگیری‌هایی روی داد. با این حال کرد‌ها در تهران توانستند با مجوز وزارت کشور و با تاخیری چند روزه در مقابل سفارت ترکیه و دفتر سازمان ملل تجمع کنند.^[۷]

محاکمه

وی پس از دستگیری به اتهام جنگ مسلحانه و قتل هزاران نفر ،محاکمه وی به اعدام محکوم شد ، اما ترکیه بدلیل انتقادات گسترده و تلاشهایی که برای عضویت در اتحادیه اروپایی دارد از اعدام وی خودداری کرد. وی هم اکنون دوران حبس ابد خود را در زندان جزیره ایمرالی می‌گذراند.

در عین حال دادگاه حقوق بشر اروپا در سال ۱۳۸۴ و پس از شکایت وکلای اوجالان ، محاکمه وی را دارای ایرادات مختلف و غیر منصفانه اعلام کرد. وجود قاضی ارتشی در دادگاه ، عدم دسترسی وی به پرونده خود ، حبس قبل از محاکمه و صدور حکم اعدام را از موارد غیر منصفانه بودن دادگاه دانست.^[۸]

محاکمه در یونان

انتشار خبری در رسانه‌های یونان مبنی بر انکه اوجالان پس از خروج از سوریه و سفر به کشورهای روسیه و ایتالیا بطور غیر قانونی وارد خاک یونان شده و دو روز در یونان مخفی بوده‌است منجر به برکناری سه وزیر در کابینه یونان شد. از سویی دولت یونان از سوی ترکیه متهم به ارائه گذرنامه یونانی به اوجالان شده‌است.
پنج سال پس از دستگیری وی ، دادگاهی در یونان برای محاکمه غیابی اوجالان به اتهام ورود غیر قانونی به ان کشور برگزار گردید.تعدادی از اتباع یونانی نیز به همراه وی به اتهام دست داشتن در انتقال او به یونان محاکمه شدند.^[۹]

پانویس

↑ پ.ک.ک؛ حزب کردهای شورشی. فرارو (در تاریخ ۱۸ مهر ۱۳۸۶).
↑ اوجالان دستگیر شد ، کرد‌های خشمکین به سفارتخانه‌های یونان و کنیا حمله کردند. روزنامه همشهری.
↑ تازه ترین خبرها از پیامد‌های دستگیری اوجالان. روزنامه همشهری (در تاریخ ۲۹ بهمن ۱۳۷۷).
↑ مقامات امنیتی آمریکا از نقش سیا در دستگیری اوجالان پرده برداشتند. روزنامه همشهری (در تاریخ ۲۹ بهمن ۱۳۷۷).
↑ افشاي نقش موساد در دستگيري اوجالان. جام جم آنلاین (در تاریخ ۲۱ تیر ۱۳۸۷).
↑ اوجالان: با مداخله موساد و سيا دستگير شدم. خبرگزاری فارس (در تاریخ ۱۹ شهریور ۱۳۸۷).
↑ کرد‌های ایران به دستگیری اوجالان اعتراض کردند. روزنامه همشهری (در تاریخ ۱اسفند۱۳۷۷).
↑ انتقاد دادگاه حقوق بشر اروپا از نحوه محاكمه اوجالان. روزنامه ایران (در تاریخ ۲۴ اردیبهشت ۱۳۸۴).
↑ محاكمه غيابی اوجالان در يونان. روزنامه همشهری (در تاریخ ۶ خرداد ۱۳۸۲).

عبدالله اوجالان

فهرست مندرجات